آموزش محيط زيست


آموزش محيط زيست - 22 مرداد 1391 - کليک بر روي فايل با فرمت amuzesh-910522.pdf [2.64 مگابايت] ( تعداد دانلود: 69)




آلاينده هاي زيست محيطي و روشهاي کنترل - فصل اول : آب


   حدود سه چهارم سطح کره زمين را آب فرا گرفته است.98 درصد آبهاي کره زمين شور است که اقيانوسها و درياها را تشکيل مي دهد. از 2 درصد باقيمانده نيز بيشتر آن منجمد است و فقط کمتر از يک درصد آب هاي زمين ،شيرين و براي موجودات خشکي ، قابل استفاده است.

   آب از منابع تجديد شدني است يعني به طور دائم در طبيعت در حال توليد است ولي در شرايط مختلف به صورتهاي گوناگون ديده مي شود.مثلا به صورت يخ ،ابر،بخار آب ،...آب سرچشمه حيات است هستي همه موجودات زنده به آب بستگي دارد .

   در فعاليتهاي کشاورزي ،صنعتي وخانگي آب به مقدار فراوان مورد استفاده انسان قرار مي گيرد .اما به دليل مصرف بي رويه و آلوده شدن از طريق فعاليتهاي انساني ،منابع آبي مورد تهديد قرار گرفته اند.

افزايش جمعيت توسعه شهر نشيني و پيشرفت صنعت موجب استفاده بي رويه از منابع آب وسرازير شدن مواد ميکروبي ،شيميايي،راديواکتيو به آبهاي کره زمين شده است . ايران داراي اقليم خشک و نيمه خشک آب و هوايي است و متوسط بارش سالانه آن يک سوم متوسط جهاني است. از اين رو فقط منابع آبي و بهره برداي بهينه از آن براي کشور ماهيت فراواني دارد.

 

آبهاي زير زميني

   بخشي از آب برف و باران که به طبقات زيرين خاک نفوذ مي کند سفره آب زير زميني را تشکيل مي دهد. بيش از 90 درصد آب آشاميدني جهان از آبهاي زير زميني تاًمين مي گردد. آبهاي زير زميني به وسيله چشمه،قنات و حفر چاه به سطح زمين راه پيدا کرده و مورد استفاده قرار مي گيرند.

 

آبهاي سطحي

   بخشي از آب هاي برف وباران روي زمين جاري مي شود و آبهاي سطحي را تشکيل مي دهد آبهاي سطحي به شکل جويبارهاي کوچک،رودخانه ها،تالابها،درياها و اقيانوسها ديده مي شوند.

 

الف) تالاب

   تالاب ها از انواع آبهاي سطحي هستند که به زمين هاي خيس و باتلاقي و برکه هايي با آب جاري يا ساکن که ممکن است موقت يا دائم باشند گفته مي شود. تالاب ها در کنار درياها نيز وجود دارند.

تالاب ها ي ساحلي در حقيقت واسطه بين دريا و رودخانه هستند . بعضي تالاب ها آب شور و بعضي آب شيرين دارند . ازتالابهاي آب شيرين مي توان براي مصارف کشاورزي و انساني استفاده کرد.

ب)رودخانه

 

   آب رودخانه ها براي مصراف شهري ،صنعتي،کشاورزي و حمل و نقل استفاده مي شود .همچنين با احداث سد بر روي رودخانه از آب ذخيره شده براي تأمين برق و...استفاده مي شود. البته اين عمل بايد به گونه اي باشد که کمترين صدمه را به گياهان و جانوران مسير رودخانه و محيط اطراف وارد نمايند.

 

 

ج)دريا و اقيانوس

 

   اقيانوسها و درياها زيستگاه آبزيان بيشماري هستند و از اين جهت از منابع بزرگ غدايي بشر محسوب مي شوند که پروتئين،مواد معدني و ويتامينهاي مورد نياز بدن انسان را تأمين مي کنند.

 

 

مصارف آب

 

   موارد استفاده اصلي از آب شامل مصارف شهري و خانگي ،کشاورزي و صنعتي مي باشند.

 

الف)مصارف شهري و خانگي

 

   مصارف شهري و خانگي آب شامل فعاليتهاي روزمره نظير استحمام و شستشو مي باشد که بيشترين تلفات مربوط به اين دوفعاليت است که با راهکارهاي زير مي توان صرفه جويي کرد :

   1- از تمامي قوانين و محدوديتهاي حفاظت آب که ممکن است در محل زندگيتان اعمال شوند ،آگاه شويد و از آن تبعيت کنيد.

   2-موقع مسواک زدن شير آب را باز نگذاريد.

   3- سعي کنيد مدت استحمامتان کوتاه باشد و آب پخش کن دوش حمام را با نوع جديد آن (سر دوش کاهنده مصرف) تعويض کنيد.

   4- براي آب دادن به درختان ، درختچه ها ، بوته ها و گلها از آبياري قطره اي صرفه جويي کننده آب استفاده کنيد.

   5- براي دوش گرفتن در حمام ،زمان بگيريد و آن را به کمتر از 5 دقيقه برسانيد چون در اين صورت ماهانه حدود 4000 ليتر آب صرفه جويي خواهد شد .

   6- بهتراست براي شستن سبزيجات ابتدا آنها را در ظرفي بخيسانيد و سپس آب بکشيد.

   7- از جريان آب به منظور  آب شدن يخ گوشت يا ديگر مواد غذايي منجمد استفاده نکنيد و براي آب شدن يخ مواد خوراکي منجمد ،آن را در هواي آزاد قرار دهيد.

   8- هيچ گاه به دليل اينکه فرد ديگري مسئول پرداخت آب بها است ،آب را هدر ندهيد.

   9- فرزندانتان را در مورد نياز به حفاظت از آب آگاه سازيد. از خريد اسباب بازي ها و سرگرمي هايي که به جريان ثابت آب نياز دارند،اجتناب کنيد.

   10- هنگام استفاده از دستشويي شير آب را به طورمداوم بازنگذاريد چون جريان دائم آب موجب اتلاف آن مي شود.

   11- اگر دوش حمام شما بتواند طي کمتر از 20 ثانيه يک ظرف 4 ليتري را پر از آب کند در آن صورت حتما آن را با يک سر دوش کاهنده مصرف تعويض کنيد.

   12- براي نظافت حياط به جاي مصرف آب ،بهتر است از جارو استفاده شود.

   13- در باغچه خانه ،درختان، بوته ها و درختان بومي و مقاوم به خشکي که به آب کمتري نياز دارند وتحمل ماه هاي گرم تابستان را دارند،بکاريد .اين گونه ها هنگام کاشت ،نيازي به آبياري مرتب ندارند و معمولا يک دوره خشکي را بدون آبياري ،به خوبي تحمل مي کنند،در يک منطقه گياهاني را در کنار هم بکاريد که نيازي مشابه داشته باشند بهتر است از روش آبياري قطره اي استفاده شود .ازکاشت گياهاني مانند چمن و شمشاد که هر روز نياز به آبياري فراوان دارند،خوداري کنيد.

   14- تمام اتصالات ، شيرها  و تمام شيلنگ ها را به طور مرتب کنترل کنيد تا از نشتي آب جلوگيري شود.

   15- در مواقع جايگزيني يا افزودن گل و گياه در باغچه خانه،گياهي را انتخاب کنيد که آب کمتري را مصرف کند ،به اين طريق سالانه تا 2200 ليتر آب براي هر گياه قابل صرفه جويي خواهد بود.

   16- از تمامي ظرفيت ماشين لباسشويي استفاده کنيد زيرا ماشينهاي لباسشويي معمولا مقدار آب زيادي را مصرف مي کنند.

  ب مصارف کشاورزي

   بيشترين مصارف آب در بخش کشاورزي مي باشد. با انجام اعمال ساده نظير آنچه در زير مي آيد مي تواند مصرف آب را در اين بخش تا حد قابل ملاحظه اي کاهش داد:

   - مرمت وبازسازي  بستر نهرهاي آبياري با مواد غير قابل نفوذ از فرو رفتن آب در زمين قبل از رسيدن به                      مزرعه پيشگيري مي کند.

   - در مناطق گرم و خشک بايد روي نهرهاي آبياري براي جلوگيري از تبخير آب پوشانده شود.

   - آبياري باراني و قطره اي در بعضي مناطق از روش هاي صحيح مصرف آب است .

   - کاشت گياهان متناسب با شرايط اقليمي مناطق،مانع کاهش ذخاير آبي مي گردد.

 

 ج)مصارف صنعتي

     مصارف صنعتي آب عبارتند از کاربري آب براي معدن کاري ،انواع کاربرهاي کارخانه اي و خنک سازي براي توليد صنعتي و توليد انرژي گرمايي،کل برونکشي آب براي مصارف صنعتي را حدود 21% کل کاربري آب برآورد کرده اند .اما تقاضا ي صنعتي براي مصرف آب ،رشدي بسيار سريع تر از تقاضاي مصرف آب در کشاورزي دارد. يکي از پديده هاي جدي و مهم مصرف صنعتي آب برگشت بيشتر اين آب به چرخه طبيعي گردش آب ،در رودخانه و نهرها ست،در حالي که به شدت در اثر مواد شيميايي و فلزات سنگين آلوده يا مسموم شده اند، اما به تدريج مسئولان حفظ محيط زيست در شمار هر چه بيشتري از کشورها ،قوانين جديد و اکيدي را براي تصفيه اين پساب مقرر مي کنند که در اغلب موارد تمامي هزينه اين تصفيه به عهده خود شرکت هاي صنعتي آلوده کنننده است. از دهه 1970 بدين سو،توسعه فني در بسياري از شاخه هاي صنعت،معطوف به بازگردش«آب فراوري شده»(آب مورد استفاده در صنعت) بوده است .اين توسعه هم به منظور اقدام به صرفه جويي در مصرف آب و هم اقدام براي کاهش هزينه زياد تصفيه پساب صورت گرفته است .

   پسماندهاي صنعتي ا زراه هاي غير از تخليه پساب هم به چرخه آبشناختي وارد مي شوند.

   ظهور فن آوري نوين از مهم ترين روندهاي معاصر در توسعه صنعتي به شمار مي آيد در برخي از اين فن آوري ها ،توانايي کاهش تخليه پساب صنعتي از طريق مصرف کارآمدتر مواد خام و انرژي وجود دارد.پيشرفت هايي که در زمينه فن آوري رخ داده است منجر به افزايش و بهبود کارايي تصفيه پساب هاي صنعتي شده است.

 

 

آلودگي آب

 

   هر گونه تغيير فيزيکي يا شيميايي در آب باعث آلودگي آن مي شود در مصارف مختلف آب که قبلا ذکر شد آلودگي هاي متفاوتي حاصل مي شود که به تفکيک به شرح زير مي باشد:

 

 

الف)آلوده کننده هاي شهري و خانگي

 

   فاضلاب هاي خانگي و شهري حاوي مواد شيميايي ،انگل ها،ميکروب ها و ...مي باشند.

 در ترکيبات خود  داراي فسفات هستند اين ترکيبات وارد فاضلاب شده و از طريق نفوذ آبهاي زير زميني يا سطحي محيط را براي فعاليت موجودات که مضر براي جانداران هستند آماده مي کنند. رنگ هاي ساختماني،روغن موتور،نفت و سموم حشره کش حاوي مواد سمي به چرخه غذايي انسان و ديگر موجودات مي شود و بيماريهاي خطرناک را در انسان و ساير موجودات ايجاد مي کند. فاضلاب هاي خانگي به دليل داشتن ميکروب ها و انگل هاي آبهاي سطحي و زير زميني را آلوده کرده و بيماريهاي نظير حصبه و وبا را شيوع مي دهند .

 

ب) آلودگي آب توسط عمليات کشاورزي

 

   يکي از راه هاي افزايش محصولات کشاورزي استفاده از کودهاي طبيعي با منشاء گياهي،حيواني و همچنين کودهاي شيميايي است. مصرف بي رويه و دايمي کودهاي شيميايي باعث آلودگي خاک و پس از آبياري و يا ريزش باران که موجب ورود اين مواد به رودخانه ها،درياها،اقيانوس ها و يا آب هاي زير زميني مي شود باعث آلودگي آب ها مي شود.

   کودهاي شيميايي که حاوي ازت و فسفات مي باشند از طريق پساب کشاورزي وارد منابع آب شده وموجب رشد و تکسير سريع جلبکها ميشوند.جلبکها با مصرف زياد اکيسژن آب، علاوه بر ايجاد خفگي براي آبزيان ،محيط  مناسبي را براي گنديدگي آب فراهم مي کننند.

   آفات گياهي بخش بزرگي از محصولات کشاورزي را نابود مي کنند . انسان براي مبارزه با آفات از سم استفاده مي کند. استفاده از سموم براي مبارزه با آفات باعث از بين رفتن حشرات مفيد نيز مي شود.

   آفت کش ها از طريق پساب کشاورزي باعث آلودگي آب ،از طريق جريان باد باعث آلودگي هوا و حتي آلودگي خاک مي شوند. اين سموم در محصولات کشاورزي جذب شده و انسان با خوردن آنها سم را وارد بدن خود مي کند. آلودگي آب به وسيله آفت کش ها باعث مرگ آبزيان و نابودي منابع غني دريايي مي شود.

 

ج)آلوده سازهاي صنعتي

   تمامي فراوري هاي صنعتي که کم و بيش با آب سرو کار دارند،منبع آلودگي رودها،درياچه ها،مخازن سدها وآب زير زميني هستند.

همچنين مقدار بسيار زيادي از آب درحد نيروگاهاي گرمايي براي خنک سازي مصرف مي شود . در صورتي که چنين آبي باز چرخه پيدا نکند ،مصرف آب درحد قابل ملاحظه اي کم خواهد شد.

   آلاينده هاي صنعتي موجود در پساب ،ممکن است ترکيبات آلي کلر دار شده،مواد معدني روغن ها (نفت ها)،فنول ها،نيتروژن،فسفر،جيوه،سرب و کادميوم باشند. صنايعي که غالبا مهم ترين آلوده کننده هاي آب بشمار مي آيند، عبارتند از صنايع شيميايي و پلاستيک کاري ،صنايع آهن و فولادو فلز کاري ،صنايع کاغذ سازي و خمير کاغذ ،صنايع غذايي و کارخانه تقطير(توليد آب شيرين) علاوه بر اين ،افزايش ترابري نفت در جاده ها و آب هاي محاط در خشکي ،آلودگي آب هاي سطحي و زيرزميني هر دو،نقش دارد.

   در دهه 1970«جيوه» مورد توجه خاص برخي از کشورهاي صنعتي قرار گرفت. اين عنصر را در حدي بيشتر از حداقل مقدار ايمن در ماهيان ونيز در رسوبات آب شيرين يافتند. ممنوعيت اعمال شده بر کاربرد جيوه در صنايع مختلف منجربه کاهش غلظت زيست محيطي اين عنصر شد.

   عدم تصفيه پساب هاي صنعتي در بسياري از کشورهاي در حال توسعه ،در حدي نگران کننده است .

بيشتر پساب دباغي و توليد خمير در هند،به شکل تصفيه نشده به رودها و آبگيرهاي طبيعي مي ريزد. پساب لاستيک سازي و توليد روغن نخل در مالزي ،علاوه برديگرپسماندهاي صنعتي و گنداب در اين کشور ،سبب شده است که 42 رود کشور مالزي از نظر زيست محيطي شناسي عملا «مرده» قلمداد شوند.

 

 

پسماندهاي کارخانه هاي توليد محصولات لبني در استراليا به چندين مخزن آب زير زميني اين کشورخسارت هاي جدي زده است. فهرست اين گونه مثال ها به راحتي مي تواند ادامه يابد.

   پساب ايجاد شده در صنايع مهم مصرف کننده آب را در بسياري از موارد مي توان ،پس از تصفيه لازم،به عنوان آب آبياري به کار برد. در صنعت توليد شکربه طور کلي کار را پس از تصفيه لازم براي حذف روغن،گريس ،مواد معلق و تصحيح مقدار pH ،بهترين روش دفع پساب به شمار مي آورند. رهيافتي که بيشترين ثمربخشي هزينه را براي تصفيه پساب دارد،آن است که پساب را در معرض تصفيه بي هوازي زيست شناختي ساده در حوضچه هايي قرار دهند و در پي آن به تصفيه در حوضچه هاي هوارساني يا استخرهاي اکسيداسيون بپردازند.

   فاضلاب هاي صنعتي در بسياري  موارد حاوي مواد سمي خطرناک بوده و ورود آنها به چرخه منابع آبي زندگي موجودات را به مخاطره مي اندازد.در بعضي صنايع آب خروجي بسيار گرم بوده و ورود اين آب گرم به منابع آبي باعث رشد سريع گياهان آبزي به خصوص جلبکها شده و اين امر چرخه حيات آبي را نامتعادل مي سازد. علاوه بر موارد گفته شده آب توسط زباله و مواد نفتي نيز آلوده مي شود. آلودگي آب توسط جمعيت ساکن در کنار سواحل و يا مسافراني که براي گردش و تفريح به سواحل رودخانها و يا دريا مي روند ازشايع ترين موارد آلودگي آب هاي سطحي   مي باشد.

    آسيب ديدن کشتي ها،نفت کش هاو کشتي هاي جنگي و درگيري هاي دريايي از ديگر عوامل آلودگي دريا ها هستند. نفت و ترکيبات نفتي به دليل تجزيه نشدن و شناور بودن روي آب جريان پيدا کرده و موجب کشتارپرندگان دريايي،ماهي ها و ديگر آبزيان مي شود.

 

تأمين آب:

 

   مردمي که در مناطق شهري زندگي مي کنند به آب آشاميدني با استاندارد قابل قبول دسترسي دارند، گرچه انواع مشکلات ناشي از آلودگي در برخي از اين مناطق وجود دارد . ولي در مناطق روستايي به خصوص در کشورهاي در حال توسعه طبق آمار موجود از سال 1990 از هر سه نفر يک نفر به زحمت به آب آشاميدني مطمئن دسترسي دارند . رايج ترين منابع آب براي آب روستايي عبارتند از :

   -چشمه ها:محل بيرون زدگي چشمه براي جلوگيري از آلودگي آب هميشه بايد محفوظ باشد.

   -چاه ها: که مي توان چاه هاي کم عمق حفر شده با دست يا چاه هاي عميق حفر شده با مته کاري (دستگاه حفاري)باشند.

   -رودها :آبگيري مستفيم از رودخانه ها بايد آخرين انتخاب در تأمين آب روستايي باشد،زيرا تصفيه آب رودها هميشه لازم است. اما نهرها بالادست زمين با آبريز محفوظ را مي توان منبع مناسب تأمين آب به شمار آورد.

   - مخازن :ساخت سدهاي کوچک براي ايجاد مخازن به منظور تأمين آب در بسياري از مناطق معمول است . اما خطر آلودگي و انتشار بيماري هاي وابسته به آب زياد است و تصفيه آب ،حتي اگرآبريز بالادست محفوظ باشد ،معمولا لازم است .لايه گيري(فورش بستن )مخزن نيز مي تواند به مشکلي تبديل شود.

    - رود چاه يا قنات:اين گونه چاه ها را مي توان در صورت مطلوب بودن شرايط خاک در کرانه رودخانه احداث کرد يعني در جاهايي که کرانرود درحدي از مواد دانه اي تشکيل شده باشد که امکان فرو رفت آب و جمع شدن مقدار کافي از آب وجود داشته باسند.

- آب  باران:جمع آوري آب باران از بام ها،اگر به خوبي محفوظ باشند،مي تواند در بسياري جاها منبع با ارزشي براي تأمين آب باشد.

 

 

   آبرساني با آب سطحي مي تواند به صورت برونکشي مستقيم در آبگير رود ،ذخيره سازي در مخازن بالادست يا ذخيره سازي در مخازن پايين دست با پمپ باشد. در مناطق روستايي ،رودهاي کوچک اغلب بهترين انتخاب براي آبرساني ثقلي است و اين به دليل عمليات نسبتا ساده اجرا و نگهداري است . تحليل جامع حداقل جريان آب براي اجتناب از کمبود آب در سال هاي خشک يا سال هاي خشک پياپي لازم است . در اغلب موارد،داده هاي آبشناختي لازم براي رودهاي کوچک در دست نيست يا کافي نيست و تخمين طرح جريان حداقل با عدم قطعيت بسيار همراه است .

   در اغلب موارد،استحصال آب زيرزميني،آبرساني پايدار وآبي با کيفيت بهتر از آب سطحي را سبب مي شود. البته ،اين نکته در مورد چاه هاي دست کنده سطحي با قطر زياد يا چشمه هايي که معمولا منبع اصلي آب آشاميدني در بسيار ي از مناطق روستايي کشورهاي در حال توشعه هستند صدق نمي کند.چنين چاه هاي اغلب در معرض انواع منابع آلودگي کننده هستند و بايد به دقت بسيار محفوظ شوند. اما چاه هاي حفر شده با ماشين ، اغلب آبي با کيفيت عالي دارند.اگر چه در برخي موارد،مقدار فلوريد يا نمک هاي ديگر،نيترات ،منگنز يا آهن مي تواند سبب شود که آب زير زميني از لحاظ شيميايي براي آبرساني چندان مناسب نباشد . درعين حال ،چاه هاي عميق را هم را بايد با دقت در برابر هر گونه عامل آلاينده مخزن آب زير زميني حفاظت کرد .

   سادگي ،مطمئن بودن و دوام از مهمترين معيارهاي طراحي هستند ،اما نيروي انساني ماهر، مواد و توانايي بهره برداري و نگهداري را هم بايد مورد توجه قرار داد . در ميان عواملي که بايد به تحليل آنها اقدام کرد ،مصرف سرانه آب يکي از مهمترين آنهاست.

   کار حمل آب در بيشتر مناطق روستايي که غالبا در مسافت هاي طولاني انجام مي گيرد،به عهده زنان و تاحدي بچه هاست. بنابراين مهم است که محل چاه يا «شير فشاري» در جايي باشد که بيش چند صد متر از محل سکونت بهره برداران ،فاصله نداشته باشد . به نظر مي رسد که اگرشير فشاري در خانه ،يا در فاصله کمتراز صد متري خانه باشد مقدار آب مصرفي در حد قابل توجه اي افزايش مي يابد. تمام برسي ها در اين نکته توافق دارند که گروه اصلي علاقه مند به پروژه هاي آبرساني خانگي زنان هستند . اما انها به ندرت در هر گونه تصميم گيري در مورد آب شرکت مي کنند. بنا بر اين به طور کلي شرکت دادن زنان در مثلا کميته هاي آب روستا مفيد است . مي توان انتظار داشت که کوتاه کردن مسير دسترسي به آب ،فرصت بيشتري براي انجام فعاليتهاي ديگر باقي مي گذارد و نکته اي است که توجه به آن احتمالا ارزش اقتصادي دارد.




تعريف محيط زيست


1-تعريف محيط زيست: محيط زيست انساني عبارت است از مجموعه عوامل طبيعي و مصنوعي و اجتماعي که در اطراف او وجود دارد و بر زندگي اش تاثير ميگذارد واو تاثير مي گيرد و به 3 بخش کلي تقسيم ميشود :

1-1- محيط زيست طبيعي : اين بخش از محيط زيست شامل قسمتي از فضاي کره زمين است که به دست بشر ساخته نشده است . مانند کوه،جنگل،دريا...

محيط زيست طبيعي به دو بخش تقسيم مي شود :

1-1-1- طبيعت بي جان:مانند آب ،هوا،خاک و ...

1-1-2- طبيعت جاندار: مانند گياهان ،حيات وحش و ...

1-2-محيط زيست مصنوعي: عبارت است از بخشي از محيط زيست که به دست بشر ساخته شده است . بطور کلي شهرهاي ما با تمام محتوايشان محيط زيست مصنوعي ما را تشکيل مي دهند . خانه ها، خيابانها ، مدارس ، فرودگاه ها ، کارخانه ها و ... همگي از اجزاي محيط زيست مصنوعي مي باشند .

 

عواملي نظير آلودگي هوا و آب و زبالهاي کنار خيابانها و ... نيز جزء اين بخش از محيط زيست محسوب مي شوند چون حاصل فعاليت هاي انسان مي باشند .

فرم و شکل محيط زيست مصنوعي حاصل نيروي فکر جامعه مي باشد و از آن مي توان به عنوان شاخصي براي شناخت طرز تفکر و فرهنگ هر جامعه بهره جست ، بر پايه همين استدلال ميتوان از طريق بررسي تميزي يا آلودگي يک شهر به کيفيت فرهنگي مردم آن شهر و ميزان اهميتي که براي بهبود کيفيت شرايطزندگي خود قايل هستند پي برد .

 

1-3-محيط زيست اجتماعي :

همه انسانهاي اطراف ما اعم از خانواده ، همسايه ، هم کار و ... محيط زيست اجتماعي ما را تشکيل ميدهند .اين بخش از محيط زيست داراي اهميت زيادي است زيرا زندگي انسان يک موجود اجتماعي است که در سايه ارتباط با ديگران مفهوم پيدا ميکند .

 

2-اکولوژي (محيط شناسي ):

اکولوژي يا محيط شناسي علمي است که به مطالعه روابط بين موجودات زنده با محيط اطرافشان مي پردازد. اکولوژي مطالعه ساختمان و عمل طبيعت است .

به فردي که به مطالعه روابط موجودات زنده با هم و با محيط اطرافش مي پردازد اکولوژيست يا محيط شناس گفته مي شود .

 

3- بيوسفر (زيست سپهر)

بيوسفر يا زيست سپهر به بخشي از کره زمين گفته مي شود که در آن حيات وجود دارد . به عبارت ديگر : مجموعه فضاي اشغال شده بوسيله جانوران و  گياهان را بيوسفر يا زيست سپهر يا فضاي زنده کره زمين مي ناميم .

بيوسفر از اعماق درياها آغاز مي شود و تا طبقات بالاي جو ادامه مي يابد.

 

4-اکوسيستم( نظام زيستي) ساختمان اکوسيستم و عمل آن :

4-1-تعريف اکوسيستم :

وقتي مشاهده مي کنيم مجموعه اي از موجودات زنده شامل گياهان و جانداران در کنار هم و بر زمين مشترکي زندگي مي کنند، اين بدان معني است که آن محيط به نيازهاي آن موجودات زنده براي ادامه زندگي و بقا پاسخ مي دهد . موجودات زنده و محيط اطراف آنها به گونه تفکيک ناپذيري با يکديگر ارتباط دارند و بر هم تاثير مي گذارند .

اکوسيستم يا نظام زيستي عبارت است از محيطي که از يک بخش زنده يعني گياهان و جانوران  و يک بخش غير زنده يعني  فضا و عناصر فيزيکي و شيميايي تشکيل شده باشد .

به عبارت ديگر: ناحيه اي از طبيعت که منطقه عمل مشترک موجودات زنده و مواد غير زنده مي باشد و در آن ناحيه بخش زنده محيط (گياهان و جانوران )با بخش غير زنده آن با هم به مبادله مواد و انرژي مي پردازند، اکوسيستم يا نظام زيستي ناميده مي شود . درمطالعه اکوسيستم ها بايد به اين نکته توجه کرد

هر مجموعه اي که شامل اجزاء زنده وغير زنده  باشد و در آن جريان انرژي و گردش مواد صورت بگيرد اين مجموعه را بدون توجه به اندازه آن بايد يک اکوسيستم محسوب کرد.

 مثلا کنده اي از يک درخت که به زمين افتاده و مجموعه اي از جانوران ريز را در خود پناه داده يا جامعه کوچکي مانند آنچه در يک برکه وجود دارد را ميتوان يک اکوسيستم محسوب کرد و از طرف ديگر کره زمين را يک اکوسيستم بسيار وسيع به حساب آورد .

4-2- انواع اکوسيستم :

اکوسيستم ها بطور کلي به 2 بخش تقسيم مي شوند:

4-2-1- اکوسيستم آبي که شامل اقيانوس ها ،درياچه ها ،رودخانه ها ،برکه ها ، تالابها، و ... مي باشد.

4-2-2-اکوسيستم خشکي که شامل جنگل ها،کويرها،مراتع،بيابانها و ... مي باشد.

4-3-ساختمان يک اکوسيستم:

هر اکوسيستم داراي 2 بخش زنده وغير زنده مي باشد.

گياهان و جانوران بخش زنده اکسيستم مي باشند بخش غير زنده اکوسيستم شامل فضايي است که گياهان و جانوران در آن قرار ندارند و عوامل فيزيکي و شيميايي که در آن وجود دارد.

به عوامل نظير درجه حرارت نور،رطوبت،بارندگي،و ... عوامل فيزيکي گفته مي شود.

عوامل شيميايي اکوسيستم خود به 2 بخش تقسيم مي گردد.

 

الف : مواد آلي: شامل ويتامينها،پروتئين ها ،چربي ها و ... مي باشد.

ب:مواد غير آلي مه شامل : آب ،اکسيژن،کربن ،نيتروژن و ... مي باشد.

 

5- زيستگاه و آشيان اکولوژيکي:

   به محل زندگي يک موجود زنده با تمام اجزاء زنده و غير زنده که در آن وجود دارد،زيستگاه آن موجودزنده گفته مي شود . زيستگاه عبارت از محلي

است که براي پيدا کردن يک موجود زنده بايد به آنجا رفت .

مثلا برکه زيستگاه قورباغه و خاک زيستگاه کرم خاکي محسوب مي شود.

آشيان اکولوژيکي عبارت است از نقشي که يک موجود در اکوسيستم ايفا مي کند مثلا رفتارش در محيط به چه صورت است ؟ يا انرژي را چگونه مصرف

و تبديل مي کند؟ بنا براين زيستگاه نشاني محل زندگي موجود زنده و آشيان شغل و حرفه موجودزنده در اکوسيستم است .

 

6-سير انرژي در اجزاء زنده کره زمين:

   کره زمين را مي توان به آزمايشگاه بسيار وسيعي تشبيه کرد که در آن يک سري فعل و انفعالات شيميايي بصورت مداوم صورت مي گيرد. انرژي لازم براي انجام اين فعل و انفعالات از خورشيد تامين ميگردد. بنا براين گردش کار اين آزمايشگاه وسيع ناشي از قدرت حرارتي خورشيد است .   سير انرژي در اجزاء زنده اکوسيستم زمين توسط 2 عمل فتوسنتز و تنفس صورت ميگيرد.

 

6-1-فتوسنتز:

 

فتوسنتز عبارت است از فرآيندي که در آن گياهان سبز با استفاده از آب و دي اکسيد کربن و نور خورشيد در روز براي خود و ساير موجودات زنده ،غذا(قند)تهيه ميکنند اين فرايند فقط توسط گياهان سبزو با حضور کلروفيل (سبزينه)صورت ميگيرد. کلروفيل(سبزينه) ماده سازنده رنگ سيز گياه است و حضورآن براي انجام عمل فتوسنتز ضروري است .

فتوسنتز را ميتوان به صورت ذيل نشان داد:

 

 

 

                                                                            انرژي خورشيد

                         اکسيژن+آب+ قند                             <-----------------                  آب + دي اکسيد کربن

                                                                         و کلروفيل

6-2- تنفس:

 

گياه براي ادامه زندگي خود در شب،مولکول هاي موجود قند را به وسيله اکسيژن مي شکند و انرژي حاصل از آن را استفاده مي کند. به چنين فرايندي تنفس گفته ميشود. تنفس نقطه مقابل يا عکس حالت فتوسنتز است يعني قند با اکسيژن ترکيب مي شود و با آب و دي اکسيد کربن مقداري انرژي آزاد مي شود که مورد استفاده گياه قرار ميگيرد. تنفس را مي توان به شکل زيرنشان داد:

 

                                 انرژي آزاد مي شود

دي اکسيد کربن+آب       <-------------------------      قند+اکسيژن

 

 

 

بنابراين در طبيعت،همواره دو عمل فتوسنتز و تنفس بوسيله گياهان درحال انجام است و انرژي به اين طريق جريان مي يابد.

 

7-زنجيره غذايي وشبکه غذايي:

   همان طور که قبلا توضيح داديم گياهان سبز با استفاده از انرژي خورشيد و کلروفيل خود،آب و دي اکسيد کربن رابه قند تبديل مي کنند و به اين شکل غداي خود را از طريق فرايند فتوسنتز مي سازند.

برخلاف گياهان که از نظر ساختن غداي مورد نياز مستفل هستند،حيوانات خود به تنهاي نمي تواتنند انرژي و غذاي لازم براي ادامه زندگي را تأمين کندد و براي تهيه غذا و ادامه بقا به گياهان وابسته مي باشند.

در طبيعت نوعي زنجيره غذايي وجود دارد بدين ترتيب که مقداري از انرژي که مورد استفاده گياهان قرار نميگيرد به صورت انرژي شيميايي در ملکولهاي آلي گياهان ذخيره مي شود و اين انرژي در زنجيره غذايي از موجودي به موجودي ديگر از طريق خوردن يا خورده شدن انتقال مي يابد.

   اولين حلقه از زنجيره غذايي گياهان سبزهستند زيرا گياهان سبز هم براي خود و هم براي ساير موجودات زنده غذا توليد مي کنند و به همين دليل به آنها توليد کنندگان زنجيره غذايي گفته مي شود بقيه حلقه هاي زنجيره غذايي را جانوران تشکيل مي دهند و چون از غذاي توليد شده بوسيله گياهان استفاده مي کنند به آنها مصرف کننده زنجيره غذايي گفته مي شود .

   مصرف کنندگان به 3 دسته تقسيم مي شوند:1- گياه خواران2-گوشتخواران3- همه چيز خواران

گياه خوران به موجوداتي گفته مي شود که مستقيما از گياه سبز تغذيه مي کنند. مانند:گاو،گوسفند،خرگوش،گورخرو ...

گوشتخوران به موجودا تي گفته مي شود که از گياه خوران تغذيه مي کنند مثلا شير،آهو را مي خورد .

گرگ ،سگ،ببرو ... جزء گوشتخواران مي باشند .

همه چيز خواران به موجوداتي گفته مي شود که هم از گياهان و هم از جانوران تغذيه مي کنند.

مانند :انسان

آخرين حلقه از زنجيره غذاي را تجزيه کنندگان تشکيل مي دهند .اين گروه شامل باکتريها،قارچها،ميکروبها

و ... مي باشند که از موجودات مرده و بقاياي گياهان و جانوران تغذيه مي کنند. در حقيقت تجزيه کنندگان ،زباله هاي حاصل از اجساد موجودات زنده را تجزيه مي کنند و مجددا به عناصر اوليه تشکيل دهنده آنان مانند

آب ،کربن،اکسيژن و ... تبديل مي کنند و براي استفاده ومجدد در اختيار گياهان قرار مي دهند. تجزيه کنندگان ،رفتگران طبيعت هستند و وجود آنها در طبيعت براي استمرار چرخه تبديل گردش مواد و انرژي ضروري است .

                                    مواد معدني

 

مثالهاي زيرهر کدام نمونه هاي از يک زنجيره غذايي ساده مي باشد:

(1) شاهين  <----------  مار <------------  قورباغه <------------  حشرات ريز <----------- گياه

(2) انسان  <-----------  گوسفند <---------------  گياه

 

 

همان طور که ميدانيم هيچ موجود زنده اي منحصرا از يک نوع موجود تغذيه نمي کند بلکه هر موجودي ممکن است از چند موجود ديگر به عنوان غذا استفاده کند ولي در همه زنجيره هاي غذايي اولين حلقه مشترک است و از گياهان تشکيل شده است . مثلا در 2 زنجيره بالا در ابتداهر دو زنجيره گياه وجود دارد بنابراين اين دو زنجيره با هم در ارتباط مي باشند.

   مجموعه اي از زنجيره هاي غذايي که باهم در ارتباط هستند يک" شبکه غذايي" ناميده مي شوند شکل زير يک شبکه غذايي ساده شده را نشان مي دهد:

 

8-سير مواد در چرخه هاي زمين -شيميايي- زيستي (بيوژئوشيميايي):

زندگي روي کره زمين همان طور که به جريان انرژي وابسته است با گردش بعضي از مواد نيز ارتباط دارد.

گردش اين مواد چرخه اي را بنام چرخه بيوژئوشيميايي يا چرخه زمين-شيميايي- زيستي ايجاد مي کند که در آن چرخه،مواد دايما از بخش غيرزنده اکوسيستم جدا مي شوند و به بدن موجودات زنده اکوسيستم انتقال ميابند و پس از مرگ موجودات زنده بوسيله تجزيه کنندگان مجددا به بخش غير زنده اکوسيستم باز مي گردنند و چنين گردشي هميشه ادامه دارد و جريان مواد بصورت يک سيستم کاملا بسته در اکوسيستم زمين دور مي زند.

بطور کلي سه نوع چرخه بيوژئوشيميايي در کره زمين وجود دارد:

8-1-چرخه هيدرلوژيکي يا چرخه آب که در برگيرنده گردش آب در طبيعت است .

8-2-چرخه عناصر گازي شکل که شامل چرخه هاي کربن،نيتروژن و اکسيژن مي باشد.

8-3- چرخه رسوبي که شامل چرخه هاي فسفر،گوگرد،منيزيم و ... مي باشد.

 

8-1- چرخه آب و اهميت آن:

   آب مايع حيات است و نقش بسيار قابل توجهي در کره زمين ايفا مي کند. بيش از 70 درصداز وزن موجودات زنده را آب تشکيل مي دهد. فضا نورداني که کره زمين را از فضاي خارج از جو مشاهده کرده اند،آن را سياره اي آبي رنگ توصيف مي کنند چون 70 درصد از سطح کره زمين را اقيانوسها پوشانده اند. در اين چرخه ، آب بين هوا و زمين و دريا وبين موجودات زنده و محيط آنها مبادله مي شود . جريان هاي اصلي مبادله آب در چرخه هاي آب بصورت زير است:

1- آب از سطح اقيانوس ها،درياها،رودخانه ها و ... و از سطح خاک بوسيله نور خورشيد و حرارت به بخار آب تبديل ميشود و به طبقات بالاي جو انتقال مي يابد.

2- بخار آب وقطرات ريز آب بصورت افقي در جو پراکنده مي شود و ابرها را بوجود مي آورد.

3 در اثر فشرده شدن مولکول هاي بخار آب وتراکم آنها در ابرها،جريان نزولات آسماني بصورت باران،برف ،تگرگ و ...مجددا آب را به زمين باز مي گرداند.

هوايي که تنفس مي کنيم از عناصر گازي شکل متعددي تشکيل شده است که در اينجا به شرح مهم ترين آنها مي پردازيم:

8-2-چرخه عناصر گازي شکل:

   مهم ترين عناصر گازي شکل در کره زمين ،کربن،نيتروژن واکسيژن مي باشند.

8-2-1-چرخه کربن:

   عمده ترين منبع کربن ،جو کره زمين مي باشد که در آن گاز دي اکسيد کربن(co2) به فراواني يافت مي شود. مقداري دي اکسيد کربن نيز بصورت محلول در آبهاي سطح زمين وجود دارد که از طريق بخار شدن به جو زمين راه ميابد .

کربن موجود در دي اکسيد کربن در اثر پديده فتو سنتز و ترکيب با آب تحت تاثير انرژي خورشيد و کلروفيل گياهان به قند که نوعي هيدروکربن است تبديل مي شود  اين هيدو کربن ها در سلولهاي گياهي به ترکيبات پيچيده تري تبديل و اين ترکيبات پس از بلع گياه در بدن گياه خواران  به ترکيبات پيچيده تري تبديل مي شوند.

   مقداري کربن از طريق تنفس گياهان و حيوانات به شکل دي اکسيد کربن به جو زمين باز مي گردد.

مقداري نيز که در بقاياي گياهي و جانوري محبوس است بوسيله تجزيه کنندگان آزاد مي شود.

8-2-2-چرخه ازت (نيتروژن):

ازت يا نيتروژن (N2) فراوان ترين عنصر موجود بر جو کره زمين است . موجودات زنده مستقيما نمي توانند از نيتروژن استفاده نمايند بلکه بايد  نيتروژن به صورت ترکيباتي مانند آمونياک درآيد تا براي آنان قابل استفاده باشد. تبديل نيتروژن به ترکيبات قابل استفاده براي موجودات زنده بوسيله موجودات ذره بيني مانند باکتري ها و جلبکها که در آب و خاک فراوانند صورت مي گيرد.

نيتروژن هوا ابتدا وارد خاک ميشود . اين نيتروژن بوسيله باکتري هايي که در برآمدگي ريشه گياهان وجود دارند ابتدا به نيتريت و سپس به نيترات تبديل مي شود.

نيترات ها بوسيله باکتري ها با هيدروژن ترکيب شده و آمونياک را مي سازند.

آمونياک نيز بعدا به اسيدها ي  آمينه تبديل مي شود که سازنده اصلي پروتئن ها است .

وقتي گياه خواري مانند گاو از گياه تغذيه مي کند نيتروژن پروتئين گياهي با نيتروژن پروتئين حيواني ادغام مي شود و پس از مرگ حيوان پروتئين آن توسط باکتريها تجزيه و مجدا به آمونياک تبديل مي شود.

سپس باکتري ها آمونياک را به نيتريت و نيتريت را به نيترات تبديل مي کنند که مجددا جذب گياهان مي شود و سير نيتروژن در چرخه مجددا آغاز مي شود.




کودکان و محيط زيست


مدتي پيش بحثي در يکي از برنامه هاي تلويزيوني آلمان مطرح شده بود که وجدان هاي خفته را بيدار مي کرد. اين بحث حول يک سوال دور مي زد : اگر انسان بر روي زمين وجود نداشت، زمين چگونه مي بود؟ به عقيده خيلي ها در اين صورت زمين بکر و آسمان آبي بود . آبها سالم و حيوانات از حق گذراندن زندگي طبيعي شان برخوردار بودند. اين ما انسانها بوديم که با زندگي مان بر زندگي و حيات بسياري از موجودات خط بطلان کشيديم. اين را بايد به کودکانمان آموزش دهيم تا که شايد نسل آينده نسلي آگاه از خطاهاي خود باشد و فاجعه بيش از الان پيش نرود. دقيقن از کودکي مي شود به يک کودک 3 يا 4 ساله ياد داد وقتي خوراکي را مي خورد آشغال آن را کجا بيندازد. از همان سن مي شود به او ياد داد که در رابطه با زباله ها بايد چگونه رفتار کرد يا اينکه در مورد حيات وحش و اينکه آن هم بخشي از محيط زيست است. هميشه نبايد بچه ها را از اين ترساند که همه حيوانات خطرناک و درنده اند و بايد از آنها بترسي.

پژوهشگران معتقدند بهترين شيوه نهادينه کردن عادت هاي مثبت آموزش اين عادت ها از دوران کودکي است و اگر آموزش درباره حفظ محيط زيست هم از کودکي آموزش داده شود اين باور کودک را موظف مي کند تا از يگانه زيستگاهي که در آن زندگي مي کند به بهترين شکل مراقبت کند.

مي توانيم با آموزش نکاتي ساده و عملي مانند نکات زير به کودکان روش هاي حفاظت از محيط زيست را به آنها آموزش دهيم.

- استفاده بهينه از کاغذ: مي توانيم نخستين آموزش ها را از زماني که کودکان قلم به دست مي گيرند و شروع به نقاشي مي کنند به آنها آموزش دهيم. براي کودک توضيح دهيم مدادي که با آن نقاشي مي کند چگونه ساخته مي شود و او مي تواند با استفاده بهتر از مداد رنگي ها و نتراشيدن بيهوده آنها به حفاظت از جنگل و درختان کمک کند. همچنين علاوه بر دفتر نقاشي که براي او مي خريم برگه هاي باطله اي که يک روي آنها سفيد و قابل استفاده است را کنار مداد رنگي هاي کودک قرار دهيم تا براي نقاشي از اين برگه ها هم استفاده کند و براي او توضيح دهيم که با استفاده از اين کاغذ ها مي تواند مانع قطع درختان براي توليد کاغذ شود.

- زباله هاي بازيافتي را جدا کنيم : با جمع آوري وسايل دور ريختني منزل و يا وسايل شخصي کودکان و استفاده مجدد از آنها مساله بازيافت را به او آموزش دهيم. مثلا مي توانيم با کمک کودکان قوطي هاي نوشابه را جمع آوري کنيم آنها را شسته و با بريدن در آنها از اين قوطي ها جا قلمي براي روي ميز تحرير کودکان و يا گلدان درست کنيم.

- بازي با طبيعت : کودک را با روش هاي مختلف با طبيعت و وجود موجودات مختلف در طبيعت آشنا کنيم. مثلا هنگام بارش باران ظرف هاي خالي را در حياط قرار دهيم تا آب باران داخل آن جمع شود سپس از کودکان بخواهيم که با آب باران جمع شده در اين ظرف ها گلدان هاي منزل را آبياري کند اين آزمايش به صورت ساده جمع شدن آب باران در درياها و اقيانوس ها را به کودک نشان مي دهد.

- حفاظت از انرژي: در هنگام پخش برنامه مورد علاقه کودک تلويزيون را از برق بکشيد و در جواب اعتراض او توضيح دهيد که اگر از انرژي برق يا هر انرژي ديگري بي رويه استفاده کنيم هنگام نياز ضروري به آن انرژي در اختيار ما نخواهد بود و دوباره تلويزيون را روشن کنيد تا لذت دوباره داشتن برق و تماشاي تلويزيون در ذهن او بماند.

درباره انواع انرژي و روش هاي توليد آن براي کودک توضيح دهيد.

- گردش علمي : هفته اي يک بار گردش علمي ترتيب دهيد يا اينکه در برنامه هاي تفريحي خانواده آموزش هاي علمي به طور غير مستقيم را هم بگنجانيد.

- دانه بکاريم: براي آنکه کودک مفهوم حفاظت از خاک و آب را به درستي دريابد با کاشتن سبزي يا دانه هايي مثا آفتابگردان او را با مراحل رشد گياه و نياز گياه به خاک خوب و آب سالم و نور خورشيد و... آشنا کنيم و براي درک بهتر او بهتر است يک نمونه کوچک را با خاک نامناسب ( مثل خاک آغشته به نفت) يا آب ناسالم رشد دهيم تا کودک به خوبي تاثير آلودگي بر گياهان را ببيند.


مطالعه: با خريد کتاب هاي علمي درباره طبيعت _ حيات وحش _ حفاظت از محيط زيست _ زباله ها و... کودکان را به طور غير مستقيم به سوي آشنايي با مفاهيم علمي و شيوه هاي حفاظت از محيط زيست سوق دهيم.

http://www.persianpet.orل/fo /-

گرد آورنده : مريم آزموده




آموزش محيط زيست


برنامه چهارم توسعه كشور به طور جدي به بحث آموزش محيط زيست پرداخته و بند الف ماده 64 قانون برنامه به مقوله ارتقاي آگاهيهاي عمومي و دستيابي به توسعه ي پايدار به منظور حفظ محيط زيست با تأكيد بر گروههاي اثرگذار و الويت دار مي پردازد. در همين راستا آيين نامه اجرايي مربوط به اين بند توسط سازمان حفاظت محيط زيست تهيه و بنا به پيشنهاد شوراي عالي حفاظت از محيط زيست وتصويب در هيأت وزيران در تاريخ 1385/5/1 به كليه وزارتخانه ها و سازمانها ابلاغ شد. يكي از مهمترين پيش بيني ها در اين آيين نامه، تشكيل كارگروه فرابخشي با عضويت وزارتخانه ها و دستگاههاي ذيربط با مسئوليت سازمان حفاظت محيط زيست به عنوان دستگاه هماهنگ كننده مي باشد، تا از اين راه اهداف فرهنگي در زمينه محيط زيست، از طريق برنامه ريزي در سطوح مختلف آموزش رسمي و غير رسمي كشور، محقق گردد. كارگروه بند الف ماده 64 قانون برنامه چهارم توسعه كشورطي برگزاري جلسات مستمر، موفق به تدوين برنامه جامع آموزش همگاني محيط زيست كشور گرديد كه پس ازتصويب هيأت محترم وزيران طي ابلاغيه شماره 51474/ 40662 درتاريخ 1388/3/9 جهت اجرا به همه وزارتخانه ها و سازمانهاي دولتي ابلاغ شد.

ساختار آموزش محيط زيست : آموزش رسمي ، آموزش غيررسمي ، آموزش ضمني

آموزش رسمي عبارتست از مجموعه آموزش هائي كه فرد موفق به اخذ مدرك قبولي از مراكز آموزشي تحت پوشش دولت گردد .

آموزش غير رسمي مجموعه ارتباطات سازمان يافته وپايداري كه به منظور حصول يادگيري وخارج از نظام آموزش رسمي دولتي طراحي و اجراء گردد .

آموزش ضمني به مجموعه آموزشهائي اطلاق مي گردد كه از طريق ديداري ، شنيداري و نوشتاري ( در قالب كتاب ، بروشور ، مجله ، وروزنامه و...) به ترويج مسائل زيست محيطي بپردازد.


اهم اقدامات انجام شده در بخش آموزش رسمي كشور

-        انعقاد و ابلاغ تفاهم نامه همكاري في مابين وزارت‌ آموزش و پرورش و سازمان حفاظت محيط زيست

-        توليد و چاپ مجموعه كتابها و كليپ هاي آموزشي ويژه كودكان

-        اصلاح محتوا و گنجاندن مفاهيم زيست محيطي در كتابهاي درسي علوم و ادبيات فارسي مقطع دبستان و شيمي و جغرافي مقطع دبيرستان

-        اقدام جهت تدوين محتواي آموزشي زيست محيطي ويژه مخاطبان مختلف اجتماعي: كودكان پيش دبستاني ، دانش آموزان ، معلمان و مربيان ، ائمه جمعه وجماعات ، زنان شهري و روستائي،مسافرين ، قضات ، شوراهاي اسلامي شهر ، روستا و دهياران .

-        انعقاد تفاهم نامه همكاري في ما بين سازمان حفاظت محيط زيست و نهضت سوادآموزي در سطح ملي و به تبع آن انعقاد تفاهم نامه هاي استاني بين واحدهاي تابعه هر دستگاه

-        چاپ و انتشار كتابهائي با مضامين زيست محيطي با در نظر گرفتن نياز زيست محيطي منطقه اي و محلي در سطح نوسوادان و كم سوادان جامعه با مشاركت سازمان ونهضت سواد آموزي

چالشهاي موجود در بخش آموزش رسمي كشور

-        شناخت ناكافي از روش هاي نوين تكنولوژي و نيازهاي آموزشي كودكان و مربيان در زمينه محيط زيست .

-        مشخص نبودن جايگاه آموزش همگاني محيط زيست در فرايند برنامه ريزي آموزش ضمن خدمت مربيان مهدهاي كودك

-        كلي بودن اطلاعات آموزشي محيط زيست در كتب درسي دانش آموزان و فقدان نيازمندي هاي محلي و منطقه اي درآنها

-        ضرورت توجه به وضعيت آموزش زيست محيطي معلمان و آموزگاران مدارس به عنوان يكي از اهرمهاي تأثيرگذار در تحقق اهداف آموزش محيط زيست

-        ضرورت توليد منابع علمي و اطلاعاتي در زمينه محيط زيست براي مقاطع مختلف تحصيلي

-        ضرورت اطلاع رساني زيست محيطي براي نظام برنامه ريزي درسي وزارت آموزش و پرورش

-        ضرورت افزايش سطح دانش زيست محيطي مربيان آموزشي

-        عدم توازن تعداد دانشجويان در حال تحصيل در رشته هاي محيط زيست نسبت به تعداد اعضاي هيأت علمي و خدمات مورد نياز

-        ناكافي بودن گرايش هاي تخصصي رشته ي محيط زيست در تحصيلات تكميلي و در نتيجه عدم رفع نيازهاي تخصصي اين بخش در ارتباط با موضوعات خاص

-        كمبود منابع علمي و اطلاعاتي محيط زيست در كتابخانه هاي مراكز آموزش عالي

-        ناشناخته ماندن نيازهاي آموزشي رشته هاي مختلف تحصيلي در بخش آموزش عالي در زمينه محيط زيست و در نتيجه عدم امكان ارايه آموزش هاي متناسب و كاربردي


اهم اقدامات انجام شده در بخش آموزش غير رسمي كشور

-        برگزاري كنگره هاي ملي و بين المللي تخصصي در رابطه با آموزش هاي زيست محيطي

-        تصويب طرح مديران سبز انديش در سازمان مديريت و برنامه ريزي، توليد و چاپ بولتن هاي آموزشي با موضوعات حفاظت محيط زيست و ارسال آنها به مديران سراسر كشور

-        انجام اقدامات آموزشي و تبليغي مناسب و مفيد در زمينه ي مصرف انرژي، به صورت عمومي و تخصصي از سوي وزارت نيرو و وزارت نفت (سازمان بهينه سازي مصرف سوخت)

-        انجام اقدامات مناسبي از سوي وزارت جهاد كشاورزي براي جلوگيري از اتلاف آب در شبكه هاي آبياري زمين هاي كشاورزي و در بخش صنعت نيز اقداماتي براي بازيافت آب از طريق تصفيه صورت پذيرفته است

 

چالشهاي موجود در بخش آموزش غير رسمي كشور

-        ناكافي بودن نگرش يكپارچه و هماهنگ به جنبه هاي اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي در نظام برنامه ريزي كشور

-        ترجيح دادن منافع اقتصادي كوتاه مدت و گذرا در برنامه هاي توسعه به منافع دراز مدت و پايداري كه در صورت رعايت اصول زيست محيطي حاصل مي شود.

-        نارسايي در شيوه هاي آموزش محيط زيست براي مديران

-        عدم گسترش الگوي توليد پايدار به عنوان يك تفكر ارزشي در سراسر بخش صنعتي كشور

-        ناكافي بودن سطح آگاهي كشاورزان كشور با روش هاي توليد محصولات و فرآورده هاي كشاورزي از طريق روش هاي توليد سازگار با محيط زيست

-        ناكافي بودن توان ناوگان حمل و نقل عمومي در فرهنگ سازي از طريق پيام هاي آموزشي

-        ناآگاهي مردم از تأثيرات سوء زيست محيطي كالاهاي توليد شده از طريق فرايند هاي توليدي ناپايدار

-        عدم توجه به فرايندهاي توليد پايدار در سيستم خريد كالاي دولتي

-        آگاهي اندك مديران بخش هاي توليدي نسبت به روشهاي مديريت و كاهش مواد زايد جامد، بازيافت و استفاده مجدد از منابع

-        گسترش فرهنگ مصرف در مناطق شهري و روستايي

-        نبود مكانيسم هاي تشويقي جهت حمايت از مصرف كنندگان زيست محيطي

-        ظرفيت ناكافي براي ارايه ي آموزش هاي فرهنگي در زمينه ي مصرف معقول از طريق رسانه هاي جمعي

-        عدم رغبت جامعه به استفاده از كالاهاي بازيافتي و كيفيت پايين كالاهاي مورد اشاره

-        ضعف در بكارگيري از تجارب موفق جهاني

-        ناكافي و كم تأثير بودن آموزش هاي داده شده جهت كاهش مصرف سموم و كودهاي شيميايي در بخش كشاورزي

-        عدم تأثير تبليغات انجام شده براي توليد ومصرف معقول مواد غذايي به ويژه نان

-        عدم آشنايي با روشهاي تبليغاتي و ترويجي در زمينه نهادينه كردن فرهنگ صحيح مصرف

-         ترويج و ارايه ي الگوهاي نادرست مصرف توسط رسانه هاي جمعي فراگير و تأثير گذار

اهم اقدامات انجام شده در بخش آموزش ضمني ديداري، شنيداري و نوشتاري

-         ساخت برنامه هاي تلويزيوني مستند براي آشنايي با معضلات و خطرات زيست محيطي

-         ساخت موسيقي و ترانه با مضامين زيست محيطي ويژه ي كودكان

-         همكاري و تعامل نزديك باشبكه آموزش و شوراي سياستگزاري سلامت سازمان صدا و سيما

-         تكثير و توزيع توليدات هنري ديداري زيست محيطي

-         اجراي جشنواره ملي و منطقه اي فيلم، عكس، نقاشي، كاريكاتور و ...

چالشهاي موجود در بخش آموزش ضمني

-         عدم انسجام در توليد و پخش برنامه هاي زيست محيطي به وسيله دستگاهاي مختلف

-         بودجه ناكافي براي توليدات اختصاصي محيط زيست (بودجه مشاركتي و جاري)

-         ضرورت ارتقاي فرهنگ زيست محيطي جامعه در زمينه توليدات تلويزيوني به منظور پخش از شبكه هاي مختلف سيما وتاكيد بر استمرار آن

-         عدم آشنايي كافي توليد كنندگان برنامه هاي زيست محيطي صدا و سيما با دانش محيط زيست

-         اعمال سليقه در توليد و پخش برنامه هاي زيست محيطي در سازمان و شبكه هاي مختلف سيما

-         عدم توجه به ساعات پخش برنامه هاي متناسب با نوع مخاطبان

-         ضرورت تقويت برنامه هاي صدا در شبكه هاي مختلف (رسانه شنيداري) در زمينه الويت دادن به تهيه، توليد و پخش برنامه هاي ويژه محيط زيست

-         شمارگان محدود نشريات و برخي از كتب منتشره با توجه به جمعيت كشور

-         حمايت ناكافي دولت از ناشرين و نشريات غير دولتي در حوزه محيط زيست

-         اطلاع رساني محدود و ناقص جرايد و مطبوعات كشور در حوزه محيط زيست

-         تعرفه ي نامناسب حق الزحمه ي نگارش كتب و مقالات توسط مؤلفين و نبود انگيزه كافي براي ترجمه ي متن

آيين نامه اجرايي بند الف ماده ( 64 ) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي:

ماده 1- دراين آيين نامه عبارات و واژه‌هاي زيردر معاني مشروح مربوط به كار مي‌رود
الف- آموزش رسمي محيط زيستي : تلفيق هدفمند و نظام مند موضوعات محيط زيستي در دروس مقاطع و پايه‌هاي مختلف آموزش تحصيلي و همچنين در رشته‌هاي مختلف آموزش عالي به نحوي كه آموزه‌هاي دانش آموزان و دانشجويان در بروز رفتار و تصميم گيري سازگار با محيط زيست مؤثر واقع شوند.

ب- آموزش غير رسمي محيط زيستي : آموزش مستقيم و غير مستقيم گروههاي مختلف اجتماعي در خارج از نظام آموزش رسمي ( كارمندان ، كارگران ، مديران دولتي وغيردولتي و نظاير آنها ) به نحوي كه با گذشت زمان رويكرد ، رفتار و تصميم گيري آنها با حفاظت از محيط زيست سازگاري بيشتري يابد.

ماده 2- كارگروهي با مسئوليت سازمان حفاظت محيط زيست و با عضويت نمايندگان تام الاختيار وزارتخانه‌هاي علوم ، تحقيقات و فناوري، آموزش و پرورش ، جهاد كشاورزي ، صنايع و معادن ، نفت ، نيرو ، فرهنگ و ارشاد اسلامي ، كشور ، بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، مسكن و شهرسازي ، ارتباطات و فناوري اطلاعات و سازمانهاي صدا و سيما و مديريت و برنامه‌ريزي كشور تشكيل مي‌شود. وظايف اين كارگروه تدوين برنامه عمل ارتقاي آگاهيهاي محيط زيستي براساس اسناد بالادستي از جمله سند فرابخشي برنامه چهارم توسعه كشور در ميان گروهاي مخاطب هريك از مخاطبين دستگاه هاي ياد شده و ديگر گروههاي اجتماعي مي‌باشد ، اين برنامه ها مي‌بايست شامل اولويت بندي گروههاي مخاطب ، محتواي آموزشي با تأكيد بر نيازهاي محلي از قبيل زيست بومها ، فنون مؤثر پيام رساني با توجه به ماهيت گروههاي مخاطب باشد.

تبصره 1- سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور موظف است با همكاري و نظارت سازمان حفاظت محيط زيست دروس محيط زيستي متناسب با سطوح مديريتي و كاركنان و برنامه‌ريزان دولتي را تهيه وتوسط دستگاههاي ذي ربط در قالب آموزشهاي توجيهي بدو ورود به خدمت و پودماني به مرحله اجرا درآورد.

تبصره 2- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور موظفند اقدامات لازم جهت تنظيم تعريف مناسب ترجمه و تأليف كتابهاي محيط زيستي و تأمين اعتبار لازم را به عمل آورند.

تبصره 3- سازمان حفاظت محيط زيست موظف است :

الف- با همكاري كارگروه مندرج در ماده ( 2)‌، ضمن تدوين شاخصهاي ارزشيابي و عملكرد ، گزارش سالانه‌اي از پيشرفت فعاليتهاي موضوع مواد (2 ) ، ( 3 ) و ( 4 ) اين آيين نامه را به هيئت وزيران ارايه نمايد.


ب- با همكاري مركز آمار ايران اثر بخشي فعاليتهاي آموزش رسمي وغيررسمي محيط زيستي را درخصوص ميزان تغيير رويكرد و رفتار محيط زيستي گروههاي مخاطب بررسي و سنجش نمايد.

ماده 3- شوراي عالي آموزش و پرورش موظف است:

الف- در بازنگري كتابهاي درسي مقاطع مختلف تحصيلي ، كميت وكيفيت مطالب آموزش محيط زيست را با هماهنگي سازمان حفاظت محيط زيست و با توجه به نياز زمان ارتقاء دهد.

ب- برنامه هاي آموزشي زيست محيطي معلمين ، برنامه‌ريزان آموزشي ، برنامه‌هاي مراكز تربيت معلم و فوق برنامه دانش آموزان را متناسب با نيازهاي آموزشي آنها تنظيم و به مرحله اجرا در آورد.

ماده 4- شوراهاي مسئول برنامه‌ريزي دروس دانشگاهها ترتيبي اتخاذ نمايند كه دروس دانشگاهي كليه رشته‌هاي تحصيلي نظير گروههاي پزشكي ، فني و مهندسي ، هنر و علوم انساني ، علوم پايه- كشاورزي با هماهنگي سازمان حفاظت محيط زيست به نحوي طراحي شوند كه فارغ التحصيلان اين رشته ها اطلاعات لازم و كافي درارتباط با محيط زيست را كسب نمايند.

ماده 5- سازمان صدا و سيما موظف است برنامه‌هاي آموزشي و ترويجي محيط زيستي را كه توسط سازمان حفاظت محيط زيست و ساير دستگاهها به ويژه وزارت نيرو تهيه مي‌شوند ، پس از تأييد سازمان حفاظت محيط زيست در چارچوب سياستهاي كلي صدا و سيما بدون اخذ وجه اجرا و پخش نمايد. همچنين با توجه به تعداد شبكه‌هاي صدا و سيما ، گروههاي محيط زيست به منظور افزايش كميت و كيفيت آموزش محيط زيستي در هريك از شبكه‌هاي مذكور تأسيس گردد روزانه بخشي از برنامه‌هاي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران به پخش اخبار و برنامه‌هاي‌ آموزشي و ترويجي محيط زيستي اختصاص يابد.


ماده 6- سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور اعتبار لازم براي اجراي اين آيين نامه را در بودجه‌هاي سنواتي پيش بيني مي‌كند.




محيط زيست واژه غريب و نا آشنا براي کودکان ايراني


شناخت محيط زيست يعني شناخت به هم پيوستگي انسان و محيط در سراسر زندگي و مسئوليت او براي حفظ محيط زيست به وسيله روش هايي که مخرب محيط زيست نباشد. اين تعريف بيانگر اهميت و ضرورت آموزش محيط زيست با دو هدف عمده پرورش درک و فهم درباره محيط و سپس ايجاد علاقه توام با مسئوليت در گروه هاي مختلف جامعه مي باشد.

http://creatures.blogdoon.com/

 

همان گونه که مطلع هستيم در اصل 50 قانون اساسي و نيز قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست نيز بر لزوم اجراي برنامه هاي آموزشي به منظور ارتقاي فرهنگ حفظ محيط پرداخته شده است و سازمان حفاظت محيط زيست، ملزم به تنظيم و اجراي برنامه هاي آموزشي به منظور تنوير افکار عمومي، همکاري با مراجع مربوطه در گنجاندن برنامه هاي درسي زيست محيطي در تمامي دوره ها و تهيه و اجراي برنامه هاي آموزش محيط زيست شده است که البته متاسفانه تمامي اين وظايف و اقدامات در زمينه هاي آموزشي در حد حرف باقي مانده است و اين کم لطفي در حالي صورت مي گيرد که همگان اذعان دارند مشکل اساسي محيط زيست کشورمان، بي اطلاعي و ناآگاهي مردم و ضعف ميزان اطلاع رساني زيست محيطي است.

بنابر اين بسياري از صاحبنظران، مقطع دبستان و پيش از دبستان مهم ترين و بهترين سن جهت آموزش)زيست محيطي( مي باشد، زيرا فعاليت هاي آموزشي در دبستان از سه ويژگي مطلوب برخوردار است:

اول: از نظر رشد ذهني و شناختي ،کودکان در سني قرار دارند که آمادگي ذهني کافي براي فراگيري هر مساله و مطلب جديد را دارند و به حکم کنجکاوي ذاتي، به محيط اطراف خود بسيار توجه مي کنند.

ثانيا : به لحاظ يکنواخت بودن برنامه درسي در سراسر کشور، گنجاندن مطالبي در جهت بسط آگاهي هاي کودکان نسبت به محيط زيست پيرامون و جلب توجه آنان يک کار جذاب، متنوع و ممکن مي باشد.

ثالثا : اين گروه سني، حجم بالايي از جمعيت کشورمان را تشکيل مي دهند که آموزش جمعي آنها در سطح ملي از طريق آموزش مدرسه ها، به طور قطع نتايج ثمربخشي را دربرخواهد داشت.

پس با وجود آگاهي از منافع درازمدت آموزش همگاني محيط زيست و اشتياق اکثر آموزگاران نسبت به اين موضوع آيا هنوز زمان آن فرا نرسيده است که سازمان هاي متولي حفظ محيط زيست چاره اي براي اين کمبود اساسي بينديشند و با جديت بيشتري در صدد رفع آن باشند، زيرا از يک سو آموزگاران آشنايي چنداني با اقدامات آموزشي سازمان هاي متولي حفظ محيط زيست و گروه هاي غيردولتي حامي محيط زيست NGO ندارند و از سوي ديگر نيز هيچ گونه برنامه بلندمدت و کوتاه مدت جهت آموزش اين قشر در نظر گرفته نشده است. در صورتي که همکاري و مشارکت آموزگاران در بهبود وضعيت نابسامان محيط زيست کشورمان يکي از راهکارهاي اساسي به شمار مي رود و از اين طريق اين افراد مي توانند در تعليم مفاهيم اساسي محيط زيست و افزايش علاقه مندي و مشارکت دانش آموزان سهم بسزايي داشته باشند.

امروزه در تمام کشورهاي پيشرو و موفق اين قبيل آموزش هاي محيطي از سنين بسيار پايين شروع مي شود و دانش آموزان هر مقطعي همپاي آموزگاران خود از طريق آموزه هاي نظري و عملي و از نزديک تنوع زيستي و ساير ارکان محيط زيست را لمس مي کنند يا ساعت هايي از کلاس هاي دروس مختلف که به نوعي در ارتباط با محيط زيست مي باشد را به ديدن فيلم هاي آموزشي و مستند مي پردازند که هر يک از اين اقدامات علاوه بر رفع کسالت دانش آموزان و ايجاد تنوع در سيستم آموزشي، تاثير بسيار مثبت و شگفت انگيزي در حفظ و بهسازي محيط خواهد داشت.

البته در اين راستا وظيفه مراجع بالاتر به خصوص سازمان حفاظت محيط زيست که متولي اصلي حفظ محيط زيست مي باشد نيز بسيار پررنگ و حائز اهميت است. سازمان حفاظت محيط زيست بايد با همکاري ارگان هاي مربوطه به بررسي نارسايي هاي آموزش محيط زيست در مدارس به خصوص در مدارس ابتدايي بپردازد و روش هاي مؤثر افزايش آگاهي و علاقه مندي دانش آموزان و آموزگاران را مورد توجه قرار داده و از همه مهمتر نسبت به گنجاندن گسترده مطالب زيست محيطي در کتب درسي تمام مقاطع تحصيلي توجه و سرعت عمل بيشتري به خرج دهد و همان گونه که راهنمايي و رانندگي با پخش برنامه هاي آموزنده گام بلندي در ارتقاي آگاهي عموم برداشته است، سازمان حفاظت محيط زيست نيز مي تواند با پخش گسترده و مستمر اين گونه برنامه هاي آموز شي نقش مؤثري در شناخت ارکان محيط زيست و در نهايت حفاظت هر چه مطلوب تر از محيط زيست داشته باشد که البته در اين راستا همکاري و همدلي نسلي آگاه و مطلع نيز بسيار مثمرثمر خواهد بود.

اميد است در آينده اي نزديک بتوانيم با مشارکت و همياري عمومي به اهداف عالي در جهت حفظ و بهسازي محيط زيست کشورمان نائل گرديم. 


چند راهکار ساده جهت کاهش توليد زباله هاي خانگي


با چند راهکار ساده ميتوان باعث جلوگيري از توليد صدها کيلو زباله در سال شد و در نتيجه به حفظ محيط زيست شهرمان کمک کنيم

اين راهکارها عبارتند از :

1-هنگام خريد از سبد و ساک دستي استفاده کنيم و با استفاده مجدد از پاکتهاي پلاستيکي در هنگام خريد و در منزل با رعايت موارد بهداشتي باعث کاهش توليد زباله شويم.

2-هنگام خريد ميوه در استفاده از پاکتهاي پلاستيکي که ماندگاري و قدرت تخريب زيادي در طبيعت و خاک را دارند، مي توانيم صرفه جويي کنيم و چند نوع ميوه را در يک پاکت قراردهيم.

3-حجم زيادي از زباله هاي تر ماننده باقيمانده گياهان ، پوست ميوه و سبزيجات و برگ درختان و خاشاک قابل تبديل به کود مي باشند و مي توانيم نياز کود باغچه و گلدان هاي خود را تامين کنيم. جهت تهيه کود خانگي ابتدا براي بروز جريان هوا به زباله ها مقداري چوب يا بوته کف زمين پهن کرده و لايه هاي زباله را روي آن قرار مي دهيم. اگر کود حيواني در دسترس داريم مقداري کود روي آن مي پاشيم و با کمي آب آن را خيس مي کنيم و سپس مقداري خاک روي آن مي پاشيم تا از جمع شدن حشرات و بوي نا مطلوب جلوگيري کند. همين کار را در طول زمان با جمع شدن زباله ادامه مي دهيم. بعد از شش ماه کود مورد نظر آماده مي باشد. بايد دقت کنيم اگر رطوبت کم باشد عمل تجزيه کامل انجام نمي شود و زباله ها سالم  مي ماند و چنانچه رطوبت زياد باشد زباله ها بصورت لجن در مي آيد. در مورد اول مي بايست به آنها آب اضافه کنيم و در مورد دوم مخلوط را پهن کرده تا رطوبت اضافه آن بخار شود. در ضمن از مواردي مانند پوست تخم مرغ ، استخوان ، چربي، گياهان سمي و برگ کاج استفاده نمي کنيم.

4-با تفکيک زباله هاي قابل بازيافت مانند پلاستيک ، شيشه ، مقوا ، بطري هاي نوشابه  به ماموران جمع آوري زباله که معمولا کيسه هاي جداگانه براي اين زباله ها دارند، کمک مالي کرديم و همچنين باعث کاهش توليد زباله مي شويم.

5-از ظروف يکبار مصرف کمتر استفاده کنيم. سعي کنيم با رعايت بهداشت از موارد زائد قبل از دور ريختن، چندين مرتبه از آنها استفاده کنيم مانند بطري نوشابه و ظروف يکبار مصرف پنير، کشک و ...

6-از آبهاي معدني کمتر استفاده کنيم.

7-هنگام خريد دقت کنيم لوازمي که با باطري کار مي کنند کمتر خريد و استفاده کنيم.

8-اضافه غذا را مي توانيد در مکاني دائمي قرارداده تا پرندگان از آن استفاده کنند و اضافه هاي نان را خشک و نگهداري کنيم تا به مصرف دامداري ها برسد. در اين مورد دقت کنيم که نان هنگام خشک شدن روي هم انباشته و دچار کپک زدگي نشود.

9-اطلاعات خود را جهت حفظ محيط زيست و جلوگيري از آثار مخرب زباله ها ارتقا دهيم و با عضويت در گروههاي مردمي ( NGO ) طرفدار محيط زيست، همکاري کنيم.




راهکارهاي جلوگيري از آلودگي و حفظ محيط زيست در هنگام طبيعت گردي


1-قبل از حرکت و هنگام کوله چيني سعي کنيم کمتر از ظروف يکبار مصرف و پاکتهاي پلاستيکي ، دستمال کاغذي استفاده کنيم و بجاي آن از ظروف دائمي و روزنامه و دستمال پارچه اي استفاده کنيم.

2-پوشيدن و برداشتن لباس گرم اضافي باعث آتش نزدن بي مورد گياهان مي شود.

3-در صورت لزوم براي بر پا کردن آتش جايي را انتخاب کنيد که گياهان اطراف و بالاي آتش آسيب نبيند.

4-وجود مار در چرخه اکوسيستم نقشي کاملا مثبت و متعادل کننده بوده و هر گونه تغيير در جهت و يا از بين رفتن اين حيوان مي تواند لطمه سنگيني به محيط زيست وارد نمايد و تا اين حيوان احساس خطر نکند حمله نمي کند حتي قبل از حمله اگر فرصتي داشته باشيد به شما هشدار مي دهد بنابراين از کشتن اين حيوان خودداري کنيم در صورت برخورد با حيوانات از تعقيب آنان پرهيز کنيم.

5-در صورت ديدن لاشه حيوانات از دست زدن به آن خودداري کنيم و آن را به حال خود رها کنيم به جز اينکه در مسير آب و باعث آلودگي شده باشد.

6-در هنگام عبور و مرور در طبيعت از زير پا گذاشتن و لگد نمودن هر گونه گياهي اجتناب کنيم.

7-با خودروي خود تا آنجا که جاده وجود دارد برانيد و به حريم زندگي جانوران تجاوز نکنيم.

8-سعي کنيم با حداقل امکانات ممکن ،کمپ خود را بر پا کنيم و از آبشخورها فاصله بگيريم

9-به محدوده زراعت و زمين ديگران و مالکين آن احترام بگذاريم و هيچگاه به محصولات کشاورزي صدمه نزنيم و به حصارهاي باغات و تنه درختان آسيب نرسانيم.

10-جهت حفظ محيط زيست از خريد و فروش گوشت غير مجاز خودداري و از مصرف آن بپرهيزيم.

11-در مورد حيات وحش ، گياهان بومي و زيستگاهشان بيشتر مطالعه کنيم و مهارت خود را در طبيعت گردي تا حد يک مراقب از طبيعت ارتقا دهيم و قانون گذاران را در جهت حمايت ، پاکيزگي و حفاظت قوي تر از آنها بر انگيزيم.

12-به دوستان هم سفر خود و شکارچيان اصرار نمايم تا درچارچوب قانون و اخلاق عمل نمايند شکارچيان غير مجاز جهت هدايت پرندگان به محل هاي مورد نظر معمولا از بستن پارچه به درختان و بوته ها استفاده مي کنند در صورت مشاهده آن را باز و نابود کنيم.

13-سعي نماييم با عبور از مسيرهاي خاکي ، مالروو پاکوب موجود که عموماً مشخص است ،مسيرهاي جديد و متعدد در طبيعت ايجاد نکرده و از مسيرهاي سنگ لاخ و شن اسکي نيز به منظور پيشگيري از واريز خاک و سنگ به پايين دست عبور نکنيم.

14-زباله ها را در صورت امکان با خود باز گردانيم در غير اينصورت زباله هاي تر و قابل بازيافت را مانند پوست ميوه و اضافه غذا را در محلي که جريان آب قرارندارد و در عمق مناسبي چال کنيم.

15-سوزاندن زباله ها مانند پلاستيک آخرين راه کار است و از نوشتن و حجاري کردن روي سنگها خودداري کنيم.

16-از آسيب رساندن به غارها و جابجايي و پرتاب سنگ در کوه خودداري کنيم.

17-رها کردن قوطي کنسرو و استفاده ته مانده آن بوسيله حيواناتي چون گرگ و روباه باعث بريدگي و زخم شدن پوزه و زبان اين حيوانات مي شود و با جمع شدن آب ، باعث اکسيده شدن آهن و فلزات که براي پلمپ اين قوطي ها بکار مي رود و مصرف آب فاسد به وسيله پرندگان باعث بيماري و تلف شدن آنها مي شود.

18-وجود زباله در برکه ها و جويبارها باعث آلودگي آب و مخصوصاً پاکتهاي پلاستيکي مانند تله عمل کرده و باعث گرفتاري وتلف شدن جانوران آبزي مي شود.

19-کوهها نقش اساسي در توليد و توزيع 80% آب هاي شيرين جهان هستند و يک پنجم سطح خشکي زمين را پوشانده اند بنابراين پخش زباله ها بي تاثير در آلودگي آب نمي باشد.


 

 

كليه حقوق محفوظ و متعلق به اين وب سايت است
Designed by NajvaHost .:. Copyright © 2010-2011